കലയുടെ ‘സൂര്യൻ’ അസ്തമിച്ചു; സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് വിട

തിരുവനന്തപുരം: കേരളത്തിന്റെ കലാ-സാംസ്കാരിക രംഗത്ത് പതിറ്റാണ്ടുകളോളം നിറഞ്ഞുനിന്ന സാന്നിധ്യവും ‘സൂര്യ’ കലാസാംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മയുടെ സ്ഥാപകനുമായ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി അന്തരിച്ചു. 78 വയസായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരത്തെ സ്വകാര്യ ആശുപത്രിയിൽ ബുധനാഴ്ച വൈകിട്ടായിരുന്നു അന്ത്യം. കഴിഞ്ഞ രണ്ടാഴ്ചയായി അദ്ദേഹം അത്യാസന്ന നിലയിൽ ചികിത്സയിലായിരുന്നു. ന്യൂമോണിയ ഉൾപ്പെടെയുള്ള ആരോഗ്യപ്രശ്നങ്ങളെ തുടർന്ന് ചികിത്സയിലായിരുന്നുവെന്നാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ.

സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തകൻ, നാടകകൃത്ത്, സംവിധായകൻ, കലാസംഘാടകൻ, ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോയുടെ ആവിഷ്കാരകൻ എന്നീ നിലകളിൽ ശ്രദ്ധേയനായ അദ്ദേഹം കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി മുൻ ചെയർമാനുമായിരുന്നു. കേരളത്തിന്റെ കലാ-സാംസ്കാരിക രംഗത്തെ വിവിധ കലാരൂപങ്ങളെയും കലാകാരന്മാരെയും ഒരേ വേദിയിൽ അണിനിരത്തിയ ‘സൂര്യ’ ഫെസ്റ്റിവലാണ് അദ്ദേഹത്തെ ദേശീയതലത്തിൽ ശ്രദ്ധേയനാക്കിയത്.

ഐഎസ്ആർഒയിലെ എൻജിനീയറിൽ നിന്ന് കലയുടെ ലോകത്തേക്ക്

നടരാജ കൃഷ്ണമൂർത്തി എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഔദ്യോഗിക പേര്. 1951 ഏപ്രിൽ 11ന് കോട്ടയത്താണ് ജനനം. കേരളത്തിന്റെ മുൻ ചീഫ് എൻജിനീയറായിരുന്ന ടി. നടരാജ പിള്ളയുടെയും ഗാന്ധി പീസ് ഫൗണ്ടേഷൻ പ്രവർത്തകയായിരുന്ന സി. സരസ്വതി അമ്മയുടെയും മകനായിരുന്നു. തിരുവനന്തപുരം മോഡൽ സ്കൂളിലും ആർട്സ് കോളജിലും പഠിച്ച ശേഷം കൊല്ലം ടി.കെ.എം എൻജിനീയറിങ് കോളജിൽ നിന്ന് എൻജിനീയറിങ് വിദ്യാഭ്യാസം നേടി.

എൻജിനീയറിങ് പഠനത്തിനുശേഷം അദ്ദേഹം ഐഎസ്ആർഒയിൽ എൻജിനീയറായി ഔദ്യോഗിക ജീവിതം ആരംഭിച്ചു. തുമ്പയിലെ ഐഎസ്ആർഒയിലെ ജോലി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിലെ നിർണായക ഘട്ടമായിരുന്നു. ശാസ്ത്ര-സാങ്കേതിക രംഗത്ത് ജോലി ചെയ്തുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോഴും കലയും സിനിമയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിൽ ശക്തമായ സാന്നിധ്യമായി തുടർന്നു.

പിന്നീട് കലാപ്രവർത്തനത്തിനായി ഐഎസ്ആർഒയിലെ ജോലി ഉപേക്ഷിച്ച് പൂർണസമയ കലാപ്രവർത്തകനായി മാറുകയായിരുന്നു.

‘സൂര്യ’ ഒരു ഫിലിം സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്ന് സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായി

ആദ്യകാലത്ത് ഒരു ഫിലിം സൊസൈറ്റിയായാണ് ‘സൂര്യ’യുടെ പ്രവർത്തനം ആരംഭിച്ചത്. പിന്നീട് അത് സിനിമയിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ നാടകം, നൃത്തം, സംഗീതം, ചിത്രകല, ഫോട്ടോഗ്രഫി, സാഹിത്യം, നാടോടിക്കലകൾ, പ്രഭാഷണങ്ങൾ തുടങ്ങി കലയുടെ വിവിധ മേഖലകളെ ഒരേ വേദിയിൽ എത്തിക്കുന്ന വലിയ സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനമായി വളർന്നു.

കലാകാരന്മാർക്ക് വേദി ഒരുക്കുക മാത്രമല്ല, പുതുതലമുറയിലെ കലാകാരന്മാരെ കണ്ടെത്തുകയും അവർക്ക് അവസരങ്ങൾ നൽകുകയും ചെയ്യുന്നതായിരുന്നു ‘സൂര്യ’യുടെ പ്രധാന പ്രത്യേകത. നാലു പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി നടന്നുവരുന്ന സൂര്യ ഫെസ്റ്റിവൽ കേരളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക കലണ്ടറിലെ പ്രധാന പരിപാടികളിലൊന്നായി മാറി.

‘സൂര്യ’യ്ക്ക് ലോകത്തിന്റെ വിവിധ ഭാഗങ്ങളിൽ ശാഖകളും അംഗങ്ങളുമുണ്ടായതായി കൃഷ്ണമൂർത്തി തന്നെ പല അഭിമുഖങ്ങളിലും പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. 2023ലെ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം സംഘടനയ്ക്ക് ലോകമെമ്പാടുമായി ഏകദേശം 30,000 അംഗങ്ങളും 40 രാജ്യങ്ങളിൽ ശാഖകളും ഉണ്ടായിരുന്നുവെന്ന് സംഘാടകർ അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നു.

ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോകൾ ജനകീയമാക്കിയ കലാകാരൻ

കേരളത്തിൽ ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോകളെ ജനകീയമാക്കുന്നതിൽ സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു.

ശബ്ദവും വെളിച്ചവും നാടകീയ അവതരണവുമായി കൂട്ടിച്ചേർത്ത അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിപാടികൾ കേരളത്തിന് പുറത്തേക്കും വ്യാപിച്ചു. മൂന്ന് പതിറ്റാണ്ടിലേറെയായി ഈ രംഗത്ത് അദ്ദേഹം സജീവമായിരുന്നു. ഇന്ത്യയിലുടനീളം ആയിരക്കണക്കിന് ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് ഷോകൾ അവതരിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടെന്നാണ് വിവിധ റിപ്പോർട്ടുകൾ പറയുന്നത്.

‘തമസോമാ ജ്യോതിർഗമയ’ ഉൾപ്പെടെ നിരവധി ലൈറ്റ് ആൻഡ് സൗണ്ട് അവതരണങ്ങൾ അദ്ദേഹം സംവിധാനം ചെയ്തു. ചരിത്രവും സംസ്കാരവും പുരാണവും കലാരൂപങ്ങളും പൊതുജനങ്ങളിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു ശക്തമായ മാധ്യമമായാണ് അദ്ദേഹം ഈ സാങ്കേതികവിദ്യയെ ഉപയോഗിച്ചത്.

നാടകവേദിയിലും ശ്രദ്ധേയ സാന്നിധ്യം

നാടകകൃത്ത്, സംവിധായകൻ എന്നീ നിലകളിലും സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തി ശ്രദ്ധേയനായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ ‘മെൽവിലാസം’ എന്ന നാടകം നിരവധി വേദികളിൽ അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടു. ഒരേ കഥാപാത്രങ്ങളെ ഉൾപ്പെടുത്തി ഒരുക്കിയ ‘ചായക്കടക്കഥകൾ’ എന്ന നാടകപരമ്പരയും ശ്രദ്ധ നേടിയിരുന്നു.

നാടകത്തിന്റെ സാങ്കേതിക വശങ്ങൾക്കും വേദി സംവിധാനത്തിനും അദ്ദേഹം നൽകിയ പ്രാധാന്യം അദ്ദേഹത്തെ മറ്റു നാടകപ്രവർത്തകരിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തനാക്കി.

‘ഗണേശം’ — കലാകാരന്മാർക്കായി തുറന്ന വേദി

തിരുവനന്തപുരം തൈക്കാട് സ്വന്തം കുടുംബസ്വത്തിലെ ഭൂമിയിൽ അദ്ദേഹം സ്ഥാപിച്ച ‘ഗണേശം’ കലാകാരന്മാർക്കുള്ള മറ്റൊരു പ്രധാന വേദിയായി.

കലാപ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് സൗജന്യമായി ഉപയോഗിക്കാവുന്ന രീതിയിൽ ലൈറ്റ്, സൗണ്ട് സംവിധാനങ്ങളടക്കം ഒരുക്കിയ ഈ വേദി അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാകാരന്മാരോടുള്ള സമീപനത്തിന്റെ പ്രതീകമായി മാറി. സ്വന്തം സ്വത്ത് കലാകാരന്മാർക്കും സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കുമായി തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ സമീപനം.

സുഗതകുമാരിയുമായുള്ള ആത്മബന്ധം

കവയിത്രി സുഗതകുമാരിയുമായും സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് അടുത്ത ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. സുഗതകുമാരിയുടെ ‘വരദ’ എന്ന വീട് സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആവശ്യം ശക്തമായി ഉന്നയിച്ചവരിൽ ഒരാളായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

സുഗതകുമാരിയോടുള്ള തന്റെ ആത്മബന്ധത്തെക്കുറിച്ചും അവരുടെ വീട് ഒരു സാംസ്കാരിക സ്മാരകമായി സംരക്ഷിക്കണമെന്ന ആവശ്യത്തെക്കുറിച്ചും അദ്ദേഹം പരസ്യമായി സംസാരിച്ചിരുന്നു.

സംഗീത നാടക അക്കാദമി ചെയർമാൻ

കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമിയുടെ മുൻ ചെയർമാനായിരുന്ന കൃഷ്ണമൂർത്തി അക്കാദമിയുടെ പ്രവർത്തനങ്ങളിലും പുതിയ ആശയങ്ങൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പ്രവാസി കലാകാരന്മാരെ ഉൾപ്പെടുത്തുന്നതിനായി ‘പ്രവാസി അക്കാദമി’ വിഭാഗം ആരംഭിച്ചതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ കാലത്തെ ശ്രദ്ധേയമായ നടപടികളിലൊന്നായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നു.

സിനിമ, നാടകം, സംഗീതം, നൃത്തം തുടങ്ങിയ വിവിധ കലാരംഗങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി സമിതികളിലും അദ്ദേഹം പ്രവർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.

പുരസ്കാരങ്ങളുടെ നീണ്ട പട്ടിക

അഞ്ച് പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട കലാജീവിതത്തിൽ നിരവധി പുരസ്കാരങ്ങളും അംഗീകാരങ്ങളും അദ്ദേഹത്തെ തേടിയെത്തി.

1994ൽ കേരള സംഗീത നാടക അക്കാദമി ഫെലോഷിപ്പ് ലഭിച്ചു. 1996ൽ രംഗകലാ സാങ്കേതിക സംവിധാനത്തിനും സംവിധാനത്തിനുമുള്ള ദേശീയ പുരസ്കാരവും ലഭിച്ചു. തമിഴ്നാട് സർക്കാരിന്റെ കലൈമാമണി പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.

2023ൽ കേരള സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തെ ‘കേരള പ്രഭ’ പുരസ്കാരം നൽകി ആദരിച്ചു. കേരള സർക്കാരിന്റെ പരമോന്നത സിവിലിയൻ ബഹുമതികളിൽ രണ്ടാമത്തേതാണ് കേരള പ്രഭ.

അതേ വർഷം ബഹ്റൈൻ കേരളീയ സമാജം ഏർപ്പെടുത്തിയ ആദ്യ വിശ്വകലാരത്ന പുരസ്കാരവും അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചു. അമ്പത് വർഷത്തിലേറെ നീണ്ട കലാസാംസ്കാരിക സംഭാവന പരിഗണിച്ചായിരുന്നു പുരസ്കാരം. അഞ്ച് ലക്ഷം രൂപയായിരുന്നു പുരസ്കാരത്തുക. തുക ഭവനരഹിതർക്കായി വീട് നിർമ്മിക്കുന്ന പദ്ധതിക്ക് നൽകുമെന്ന് അദ്ദേഹം അറിയിച്ചിരുന്നു.

ബഹ്റൈനുമായും അടുത്ത ബന്ധം

പ്രവാസി മലയാളികളുമായും ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലെ കലാപ്രവർത്തകരുമായും സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിക്ക് ദീർഘകാല ബന്ധമുണ്ടായിരുന്നു. ‘സൂര്യ’യുടെ വിവിധ പരിപാടികൾ ഗൾഫ് രാജ്യങ്ങളിലും സംഘടിപ്പിച്ചിരുന്നു.

ബഹ്റൈൻ കേരളീയ സമാജം അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിന് നൽകിയ അംഗീകാരമായിരുന്നു ആദ്യ വിശ്വകലാരത്ന പുരസ്കാരം. പുരസ്കാരത്തുക പോലും സാമൂഹിക ആവശ്യത്തിനായി മാറ്റിവെക്കാൻ അദ്ദേഹം തീരുമാനിച്ചത് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തോടൊപ്പം സാമൂഹിക പ്രതിബദ്ധതയ്ക്കും ലഭിച്ച അംഗീകാരമായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു.

കലാകാരന്മാർക്കായി ഒരു ജീവിതം

സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ ജീവിതത്തെ വ്യത്യസ്തമാക്കിയത് കലയിൽ അദ്ദേഹം സ്വീകരിച്ച സമീപനമായിരുന്നു. കലാപ്രവർത്തനം ഒരു തൊഴിൽ എന്നതിലുപരി ഒരു സാംസ്കാരിക ദൗത്യമായി അദ്ദേഹം കണ്ടു.

ഒരു ഫിലിം സൊസൈറ്റിയിൽ നിന്ന് ആരംഭിച്ച ‘സൂര്യ’യെ വലിയ സാംസ്കാരിക കൂട്ടായ്മയാക്കി വളർത്തിയതും, നിരവധി കലാകാരന്മാർക്ക് വേദിയൊരുക്കിയതും, സ്വന്തം ഇടങ്ങൾ പോലും കലാപ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി തുറന്നുകൊടുത്തതും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തിന്റെ പ്രധാന അടയാളങ്ങളാണ്.

കലയുടെ വിവിധ ശാഖകളെ ഒരുമിപ്പിച്ച് ഒരു വലിയ സാംസ്കാരിക വേദി സൃഷ്ടിച്ച സൂര്യ കൃഷ്ണമൂർത്തിയുടെ വിയോഗത്തോടെ കേരളത്തിന്റെ കലാലോകത്തിന് നഷ്ടമാകുന്നത് ഒരു കലാസംഘാടകനെയോ നാടകപ്രവർത്തകനെയോ മാത്രമല്ല — പതിറ്റാണ്ടുകളോളം കലാകാരന്മാർക്ക് വേദി ഒരുക്കിയ ഒരു സാംസ്കാരിക പ്രസ്ഥാനത്തിന്റെ അമരക്കാരനെയാണ്.

‘സൂര്യ’ എന്ന പേരിൽ അദ്ദേഹം സൃഷ്ടിച്ച സാംസ്കാരിക പാരമ്പര്യം അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിയോഗത്തിനുശേഷവും തുടരുക എന്നതാണ് അദ്ദേഹത്തിന്റെ കലാജീവിതത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സ്മാരകം